Ik heb een leuke update! Vanaf vandaag begin ik als interim Kwartiermaker bij het Open Source Program Office (OSPO) bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in Nederland. 🥳
In dit bericht lees je waarom dit een mooie opdracht is, ook al is het tijdelijk.
Mijn ervaring #
Zoals ik in een eerder bericht schreef, mocht ik ooit een volledig gratis en open source IT-omgeving bouwen voor een internationale non-profitorganisatie. Die ervaring heeft mijn kijk op technologie, autonomie en publieke infrastructuur gevormd. Sindsdien ben ik in de FOSS-wereld blijven hangen. Ik ben vooral een gebruiker en voorstander van open source-projecten. Ik zou graag bijdragen aan code, maar helaas ben ik geen erg goede ontwikkelaar. Daarom ben ik blij dat ik op andere manieren kan bijdragen – door er ruimte voor te maken binnen publieke instellingen.
Het grotere plaatje #
Deze rol komt op een interessant moment. In heel Europa groeit het besef dat het niet vol te houden is om te vertrouwen op propriëtaire Big Tech voor onze digitale kerninfrastructuur. Overheden beginnen in te zien dat kritieke processen zoals e-mail, documenten, communicatie, identiteitsbeheer, enz., nauw verweven zijn met propriëtaire platforms die ze noch beheersen noch volledig begrijpen.
We hebben al gezien wat er gebeurt als publieke instellingen de controle over hun digitale fundamenten verliezen. Alleen al in Nederland hebben we voorbeelden zoals toen de e-mail van de hoofdofficier van justitie van het ICC werd geblokkeerd door Microsoft, of hoe de CLOUD Act Amerikaanse autoriteiten toegang geeft tot in Europa opgeslagen gegevens door Amerikaanse bedrijven, of hoe Broadcom het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat probeert af te persen met een prijsverhoging van 85% op VMware-licenties, of de meest recente [Citrix-hack die het Openbaar Ministerie dwong het rijk in de cloud wekenlang offline te werken. Dit zijn geen abstracte risico’s meer. Zelfs de Algemene Rekenkamer heeft gemeld dat onze overheid te afhankelijk wordt van een paar buitenlandse cloudproviders, wat ernstige risico’s met zich meebrengt voor de digitale soevereiniteit, veiligheid en controle.
Open source ging van nieuwe apps die ontwikkelaars in hun vrije tijd bouwden, naar iets dat organisaties geld kon besparen, en is nu een integraal onderdeel van de bescherming van digitale soevereiniteit op nationaal niveau. Het is hoog tijd dat EU-regeringen zich bewust worden van de inbeslagname van hun IT en op zoek gaan naar alternatieven. Er moet een verschuiving plaatsvinden naar digitale autonomie.
Waar ik aan ga werken #
Er gebeurt al veel. Ik ben superenthousiast om betrokken te zijn bij projecten zoals:
-
Open source office-apps voor de overheid: Ik ga samenwerken met het MijnBureau-team, dat een nationaal open source-alternatief voor Microsoft Office 365 bouwt. Denk aan Nextcloud voor Sharepoint en Matrix voor Teams, enzovoort. Dit is me bijzonder dierbaar, omdat het in feite de nationale versie is van wat ik jaren geleden bij de volledig FOSS-non-profitorganisatie heb geïmplementeerd. We werken hieraan samen in heel Europa via het European Digital Infrastructure Consortium (EDIC), met name met Duitsland (OpenDesk) en Frankrijk (LaSuite).
-
Een overheidscodeplatform: Momenteel zit veel open source code vast in propriëtaire platforms – wat niet ideaal is als we publieke code als publieke infrastructuur beschouwen. Als onderdeel van de OSPO mag ik de implementatie van code.overheid.nl ondersteunen, een nationaal platform voor het hosten, delen en hergebruiken van door de overheid ontwikkelde code en repositories. Dit zal waarschijnlijk iets vergelijkbaars zijn met Codeberg, met behulp van Forgejo. Er zijn al initiatieven op dit gebied, dus het is goed om die samen te brengen.
-
Gefedereerde soevereine cloudinfrastructuur: Hoe bouwen we een cloudstack die veilig, eenvoudig schaalbaar en gebaseerd op open standaarden is? Een klein, maar goed voorbeeld van het gebruik van open standaarden is Haven+, een generieke laag die is ontwikkeld voor Nederlandse gemeenten om eenvoudig software te delen. Terwijl de Nederlandse overheid zich buigt over haar nationale soevereine cloud, onderzoeken Europese initiatieven zoals ECOFED, Gaia-X, IPCEI-CIS en Eurostack hoe we onze afhankelijkheid van hyperscalers kunnen vervangen door een open, gefedereerde cloudinfrastructuur. Het doel is om een ​​provider-agnostisch ecosysteem te creëren met ingebouwde decentrale controle, datasoevereiniteit en interoperabiliteit. Dit is meer een persoonlijke interesse, maar nog steeds relevant.
Belangenbehartiging #
Een belangrijk onderdeel van deze rol is belangenbehartiging. Binnen de overheid zal ik adviseren over de implementatie van het “open, tenzij”-beleid, wat betekent dat software en data standaard open moeten zijn, tenzij er een reden is om dat niet te doen. De OSPO werkt ook aan het inbedden van open source-denken in breder beleid en strategieën, zoals de onlangs gepubliceerde Nationale Digitaliseringsstrategie (NDS). Hoewel het niet expliciet in de NDS wordt genoemd, kan bijna elke pijler aan open source worden gekoppeld.
Naast beleidsadvies wil ik blijven aandringen op structurele ondersteuning (lees: financiering). Als we vertrouwen op opensourcetools in onze openbare infrastructuur, dan moeten we investeren in de ontwikkeling en het onderhoud ervan. Duitsland doet dit al met zijn Sovereign Tech Fund, en ik denk dat Nederland dit voorbeeld moet volgen. We kunnen digitale autonomie niet alleen opbouwen met vrijwilligerswerk. Ik kijk uit naar gesprekken met beleidsmakers en ambtenaren om het verhaal rond FOSS te veranderen van niche naar noodzakelijk.
Connect #
Ik ga nauw samenwerken met een aantal geweldige mensen uit de opensourcecommunity en ik kijk ernaar uit om bekende gezichten uit de fediverse te zien op evenementen zoals Public Spaces en de aankomende Open Source Summit 2025 in Amsterdam.
Als je je in dezelfde sector bevindt of gewoon nieuwsgierig bent, voel je dan vrij om me te volgen op Mastodon voor updates. Ik praat graag over FOSS binnen de overheid of over coole dingen die worden ontwikkeld. 🙂
Bedankt voor het lezen.